YENİ NESİL TARİH SİTESİ

yeninesiltarih.com ile TARİHE FARKLI BİR BAKIŞ

10.SINIF TARİH DERSİ
12.SINIF İNKILAP TARİHİ DERSİ
TÜRK İSLAM DEVLETLERİ TARİHİ
OSMANLI DEVLETİ TARİHİ
T.C İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
ÇAĞDAŞ TÜRK VE DÜNYA TARİHİ
YNT TV

7.1. TOPLUMUN HARCI, MİLLET SİSTEMİ

7.1. OSMANLI MİLLET SİSTEMİ

7.1.1. OSMANLI TOPLUM YAPISI


Osmanlı Devleti
’nde toplum; dinleri, dilleri ve ırkları bakımından farklı kökenlerden gelen insanlardan oluşmuştur. Temeldeyse Osmanlı toplumu dinî inançlar esas alınarak Müslümanlar ve gayrimüslimler şeklinde iki ana gruba ayrılmıştı. Hiçbir mezhep ve tarikat ayırımı yapmadan, İslam inancını kabul eden herkese Müslüman denmiştir.

Ümmet ise bir peygamberin tebliğ ettiği dine inanan veya o dine mensup olan insanların meydana getirdiği topluluktur. İslam dinine mensup olan Müslümanlar, Ümmet-i Muhammed olarak anılmıştır. Gayrimüslim tabiri ise ehli kitap olarak tanımlanan Hrıstiyan ve Yahudileri ifade eden ve İslamiyet’i din olarak kabul etmeyenler için kullanılmıştır.

İslam hukukunda devlet, gayrimüslimlere din ve ibadet özgürlüğü tanımakla birlikte aynı zamanda onların can ve mal güvenliğini garanti altına almıştır. Osmanlı Devleti de İslam hukukunun gayrimüslimlerle ilgili bu temel uygulamalarını benimsemiştir.

Müslüman Türkler (Temsîli)

Müslüman Türkler (Temsîli)

Arapça “milla” kelimesinden gelen “millet” sözcüğü dinî cemaat anlamını taşımaktadır. Osmanlı’da da yasal statüleri belirlenmiş dinî cemaatlere millet adı verilmiştir. Osmanlı toplumunda devletin asli unsuru, hâkim millet konumunda olan Müslüman Türklerdir.

Gayrimüslimler (Temsîli)

Gayrimüslimler (Temsîli)

Gayrimüslimler ise Müslüman Türkler tarafından himaye edilen farklı mezheplere mensup Hristiyan ve Musevi gibi milletlerden oluşmaktadır. Bu milletler, kendi inanç ve gelenekleri etrafında ayrı bir topluluk olarak tanımlanmış, idari ve sosyal bir örgütlenme modeliyle yönetilmiştir.

İslam hukukundan hareketle ülkesinde yaşayan toplulukları din ya da mezhep esasına göre teşkilatlandırarak yöneten Osmanlı Devleti’nin bu modeline millet sistemi denmiştir.

Fatih’in Rum Patriği’ne Âmanname vermesi (Mozaik)

Fatih’in Rum Patriği’ne Âmanname vermesi (Mozaik)

 

Osmanlıda Millet

Millet sistemi, Avrupa tipi milliyetçiliğe temel olamaz. Çün-
kü Osmanlı Devleti’ndeki millet sözü dinî bir aidiyeti ifade

eder. Bu kavramı, bugünkü ulus anlamında kullanmak, Doğu
milletlerine ancak XIX. asırda Batı’dan gelen bir kullanım
biçimidir. Millet sistemi, toplumun ırk ve diline göre değil
din ve mezhep aidiyeti esasına dayanır. Örneğin Ermenilerin

hepsi Ermeni milleti olarak değil Gregoryen, Katolik ve Pro-
testan olarak üç millet hâlinde teşkilatlanmıştır. Osmanlıdaki

bu sistem içinde yer alan kişinin aidiyeti modern dünyadaki
azınlık statüsü ve psikolojisinden farklıdır. Osmanlılar, her
cemaate örf ve âdetlerine göre bir düzen kurma imkânı verdi.
Cemaatler, her türlü dinî ve iç işlerini düzenlemede serbest
bırakıldı. Her millet grubunun yönetimi, devlet ile ilişkileri,

idari, mali ve adli işleri bu millet grubunun yöneticileri tara-
fından yürütülürdü (Ortaylı, 2016, s.171-173 düzenlenmiştir).



İslam devletlerinin ümmet anlayışına dayanan millet sistemini geliştiren ve en iyi şekilde uygulayan Osmanlı Devleti olmuştur. Osmanlılar daha önceki Türk İslam devletlerinden devraldıkları bu sistemi geliştirmiş ve fethettikleri yerlerdeki gayrimüslim topluluklara, kendilerini idare edebilmelerini sağlayacak bazı haklar tanımıştır. Osmanlı Devleti’nde kuruluştan itibaren Müslüman Türkler ile gayrimüslimler birlikte yaşamıştır. Ancak devlet ile gayrimüslim halk arasındaki ilişkilerin hukuki bir zemine oturtulması Fatih Sultan Mehmet Dönemi’nde olmuştur.


Gönüllerin Fethi
İstanbul’un Fethi’nin üçüncü gününde Fatih, kazanmış olduğu
zafer nedeniyle büyük törenler ve bayramlar tertipledi. O
zamana kadar şehrin muhtelif yerlerinde saklı bulunan büyük
küçük herkesin, en ufak bir rahatsızlığa uğramadan serbestçe
dolaşmalarını emretti (Görsel 7.3). Savaş korkusu ile şehirden
kaçmış olanların evlerine dönmelerini ve herkesin, önceden
olduğu gibi evinde kendi örf ve âdetleriyle dinine uygun
olarak yaşamasını buyurdu (Özdemir, 1999, s.223-226’dan
düzenlenmiştir).

 

Osmanlı Devleti’nde, farklı etnik ve dinî grupların barış ve huzur içinde yaşamalarında millet sistemi etkili olmuştur. Osmanlıların geliştirdiği millet sistemi sayesinde ülkede yaşayan çeşitli dinlere, mezheplere ve ırklara mensup insanlar, asırlarca İslam kültür ve medeniyeti içerisinde varlıklarını koruyabilmiştir. Yine bu sistem, asırlarca din ve mezhep kavgalarının devam ettiği Orta Doğu’da, Kafkaslarda ve Balkanlarda huzur ve asayişi sağlayabilmiştir.

7.1. Konu: Osmanlı Millet Sistemi

  • OSMANLI MİLLET SİSTEMİ
  • OSMANLI TOPLUM YAPISI

    OSMANLI TOPLUM YAPISI
  • Osmanlı toplumu töre ve İslam hukukuna göre düzenlenmişti. 
  • Osmanlı toplumu farklı din, dil ve ırktan insan topluluklarından oluşuyordu. 
  • Ancak devlet içinde herkes eşit statüde yer alıyordu. 
  • Osmanlı toplumu genel olarak yönetenler (askerî) ve yönetilenler (reaya) olarak iki gruptan meydana geliyordu. 
  • Yönetilenler grubu Müslim ve gayrimüslim şeklindeydi. 
  • Osmanlı toplum yapısında sınıf ayrımı kesinlikle söz konusu değildi. 
  • Devlete hizmet karşılığı Müslüman reayadan askerî sınıfa geçmek mümkündü.

 

TOPLUMUN HARCI, MİLLET SİSTEMİ

  • -Osmanlı Devleti’nde toplum; dinleri, dilleri ve ırkları bakımından farklı kökenlerden gelen insanlardan oluşmuştur.
  • -Osmanlı toplumu dinî inançlar esas alınarak Müslümanlar ve gayrimüslimler şeklinde iki ana gruba ayrılır.
  • -Müslümanlar, Ümmet-i Muhammed olarak anılmıştır.
  • -Gayr-i müslim tabiri ise ehli kitap olarak tanımlanan Hrıstiyan ve Yahudileri ifade eden ve İslamiyet’i din olarak kabul etmeyenler için kullanılmıştır.
  • -Osmanlı’da yasal statüleri belirlenmiş dinî cemaatlere millet adı verilmiştir.
  • -İslam hukukundan hareketle ülkesinde yaşayan toplulukları din ya da mezhep esasına göre teşkilatlandırarak yöneten Osmanlı Devleti’nin bu modeline millet sistemi denmiştir.
  • Fatih Sultan Mehmet Dönemi’nde olmuştur.
  • -Osmanlıların geliştirdiği millet sistemi sayesinde ülkede yaşayan çeşitli dinlere, mezheplere ve ırklara mensup insanlar, asırlarca İslam kültür ve medeniyeti içerisinde varlıklarını koruyabilmiştir.

 

OSMANLI MİLLET SİSTEMİ

  • Osmanlılar toplum kesimlerini ırk esasına göre değil din esasına göre teşkilatlandırdı. 
  • Osmanlı Devleti, millet sistemi ile sınırları içerisinde yaşayan milletlere karşı inanç ve ibadet özgürlüğü tanımıştır.
  • Müslüman cemaatini meydana getiren topluluklar Türkler, Araplar, Acemler, Boşnaklar ve Arnavutlardı. 
  • Bunlardan sonra en kalabalık topluluğu Ortodoks cemaati oluşturuyordu. 
  • Ortodoks cemaatler; Rumlar, Eflâk-Boğdanlılar, Karadağlılar, Sırplar ve Bulgarlar idi. 
  • Osmanlı toplumunda Ermeni, Musevi (Yahudi), Süryani, Nasturi ve Kildani cemaatleri de vardı. Bu insanlar kendi ibadet yerlerini açma ve inançlarını yaşamada özgürdürler. 
  • Osmanlı Devleti, gayrimüslimlere büyük bir tolerans uyguladı.
  • Nitekim Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethettiğinde Rum patriğini, Hristiyan cemaatinin lideri olarak tanıdı ve ona geniş yetkiler verdi. 
  • Fatih, Rum cemaatine tanıdığı hak ve yetkileri Ermeni ve Yahudilere de tanıdı.
  • Fatih, Ermenilerin hem yönetim işlerini hem de dinî işlerini kolaylaştıracak örgütlenmeleri için İstanbul’da Gregoryan Ermeni Patrikhanesini kurdu (1461). 
  • II. Bayezid Dönemi’nde İspanya’daki baskı ve katliamdan kurtarılan Yahudiler, Osmanlı Devleti’ne getirilerek Selânik ve İstanbul’a yerleştirildi (1492).

 


Yorumlar - Yorum Yaz
Köşe Yazıları
Anket
Atatürk hangi şehrin fahri hemşehrisidir?
abdullahhoca

SİTEMİZE GÖSTERMİŞ OLDUĞUNUZ İLGİYE TEŞEKKÜRLER...
TARİH BİZDEN ÖĞRENİLİR.
Site Haritası